Het AZERTY-toetsenbord is de standaardindeling in België en Frankrijk. De naam komt van de zes letters linksboven op het toetsenbord: A, Z, E, R, T, Y. Wie gewend is aan een QWERTY-toetsenbord, merkt direct dat veel letters op een andere plek zitten — met name A, Q, W en Z zijn verwisseld, en de M is een rij omhooggeschoven naar de middenrij. Dat voelt in het begin onwennig, maar er zit een duidelijke logica achter.
AZERTY is ontworpen voor het typen van teksten in het Frans en het Nederlands (in België), twee talen die veel gebruik maken van accenten en speciale tekens zoals é, è, ç en ë. Op een AZERTY-toetsenbord bereik je die tekens veel eenvoudiger dan op een QWERTY-bord. Dit artikel legt de volledige indeling uit, inclusief de cijferrij, speciale tekens en het verschil tussen de Franse en Belgische variant.
Laatst bijgewerkt: april 2026
De geschiedenis van het AZERTY-toetsenbord
De AZERTY-indeling stamt uit de late 19e eeuw, toen typemachines opkwamen. De indeling van letters op een typemachine was niet willekeurig: door letters die veel samen voorkomen uit elkaar te plaatsen, voorkwam men dat de metalen hefbomen van de machine vasthakten. In het Frans komen andere lettercombinaties vaak voor dan in het Engels, dus werd de indeling aangepast aan de Franse taal.
De QWERTY-indeling werd rond 1873 gepatenteerd door Christopher Sholes voor de Remington-typemachine en werd snel de standaard in de Engelssprekende wereld. In de Franstalige wereld koos men voor een eigen variant: AZERTY. Toen de typemachine plaatsmaakte voor de computer, bleef de toetsenbordindeling grotendeels bewaard. Mensen waren gewend aan hun indeling en wilden niet opnieuw leren typen.
In 2019 stelde het Franse normalisatiebureau AFNOR een nieuw, verbeterd Frans toetsenbordlayout voor (AZERTY 2.0) om meer accenten en speciale tekens makkelijker bereikbaar te maken. Die nieuwe versie wordt echter nog niet breed gebruikt — de klassieke AZERTY blijft de standaard.
De indeling van het AZERTY-toetsenbord uitgelegd
Het AZERTY-toetsenbord heeft dezelfde drie hoofdrijen als QWERTY, maar de letters staan op andere posities. Hier is de standaardindeling van de drie rijen:
| Rij | AZERTY | QWERTY |
|---|---|---|
| Bovenste rij | A Z E R T Y U I O P | Q W E R T Y U I O P |
| Middelste rij | Q S D F G H J K L M | A S D F G H J K L |
| Onderste rij | W X C V B N | Z X C V B N M |
De meest opvallende verschillen:
- A en Q zijn verwisseld — op AZERTY zit A linksboven, op QWERTY zit Q daar.
- W en Z zijn verwisseld — AZERTY heeft Z bovenaan, W onderaan; bij QWERTY is dat andersom.
- M is omhooggeschoven — bij AZERTY staat M aan het einde van de middelste rij, bij QWERTY staat M rechtsonder in de onderste rij.
Cijfers en de shift-toets op AZERTY
Een belangrijk verschil dat veel beginners verrast: op een klassiek AZERTY-toetsenbord zijn de cijfers shift-tekens. Je hoeft Shift ingedrukt te houden om een cijfer te typen. Zonder Shift typ je de accenten en speciale tekens die op diezelfde toetsen staan.
De bovenste rij van een Frans AZERTY-toetsenbord ziet er zo uit (zonder Shift → met Shift):
| Toets | Zonder Shift | Met Shift |
|---|---|---|
| 1 | & | 1 |
| 2 | é | 2 |
| 3 | “ | 3 |
| 4 | ‘ | 4 |
| 5 | ( | 5 |
| 6 | – | 6 |
| 7 | è | 7 |
| 8 | _ | 8 |
| 9 | ç | 9 |
| 0 | à | 0 |
Op de Belgische AZERTY-variant is de volgorde van enkele tekens iets anders, maar het principe is hetzelfde. De Belgische lay-out ondersteunt ook Nederlandse tekens beter, wat logisch is gezien de meertaligheid van België.
Speciale tekens en de AltGr-toets
Veel toetsen op een AZERTY-toetsenbord hebben drie functies: één zonder modifier, één met Shift, en één met de AltGr-toets (rechts van de spatiebalk). AltGr geeft toegang tot een derde laag tekens.
Veelgebruikte tekens via AltGr op AZERTY:
- AltGr + E → € (euroteken)
- AltGr + 0 → @ (apenstaartje — handig voor e-mailadressen)
- AltGr + 5 → [ (vierkante haak openen)
- AltGr + – → ] (vierkante haak sluiten)
- AltGr + 4 → { (accolade openen)
- AltGr + = → } (accolade sluiten)
Programmeurs die op een AZERTY-toetsenbord werken, moeten deze combinaties goed onthouden. Op een QWERTY-toetsenbord zijn haken en accolades direct bereikbaar zonder AltGr, wat voor developers soms een reden is om toch QWERTY te kiezen.
Verschil tussen Frans en Belgisch AZERTY
Er zijn twee hoofd-AZERTY-varianten: de Franse en de Belgische. De letters staan op exact dezelfde positie, maar sommige symbolen en speciale tekens zitten op andere plekken.
Het apenstaartje (@) is een goed voorbeeld: op de Franse variant typ je het via AltGr + 0, op de Belgische via AltGr + 2. Ook het euroteken (€), haakjes en aanhalingstekens kunnen op een andere toets zitten.
Wie in België een AZERTY-toetsenbord koopt, krijgt standaard de Belgische variant. Wie in Nederland een Frans AZERTY-toetsenbord aanschaft (voor gebruik met Franse teksten of als expat), gebruikt de Franse variant. Let bij aankoop dus op het specifieke land in de productomschrijving.
Overstappen van QWERTY naar AZERTY: stap voor stap
- Leer de posities van de verwisselde letters. Focus eerst op A↔Q, W↔Z en de positie van M. Dit zijn de vier meest storende verschillen voor QWERTY-typisten.
- Oefen dagelijks, maar kort. Tien tot vijftien minuten per dag is effectiever dan een marathonoefensessie van een uur. Gebruik een online typoefenprogramma zoals Keybr.com dat AZERTY ondersteunt.
- Verander de toetsenbordinstellingen op je computer. Stel je besturingssysteem in op de AZERTY-taalindeling zodat de toetsen overeenkomen met wat je typt.
- Gebruik een AZERTY-sticker set. Plak tijdelijk stickers op je QWERTY-toetsenbord om de AZERTY-indeling zichtbaar te maken tijdens het leren.
- Oefen met echte teksten. Typ e-mails, berichten en documenten in je dagelijkse taal. Echte taal is effectiever dan oefenteksten met willekeurige letters.
- Zet doelbewust de spiergeheugen-reset in. Kijk niet meer naar het toetsenbord als je de letters kent — zo bouw je het nieuwe spiergeheugen sneller op.
- Na 2-4 weken dagelijks oefenen type je op AZERTY even snel als op QWERTY. Gemiddeld duurt het 4-6 weken om volledig comfortabel te zijn.
Veelgemaakte fouten bij AZERTY
- Vergeten dat cijfers shift-tekens zijn. Wie wil typen ‘2026’ typt zonder Shift ‘”è”à’ — dat gaat fout in documenten en wachtwoorden.
- AltGr-combinaties niet kennen. Het apenstaartje voor e-mailadressen is op AZERTY niet direct bereikbaar. Wie dit niet weet, zoekt het minutenlang.
- Frans en Belgisch AZERTY door elkaar halen. Als het apenstaartje of euroteken niet op de verwachte plek zit, check je of je de juiste AZERTY-variant hebt ingesteld in je besturingssysteem.
- CAPS LOCK gedrag vergeten. Op AZERTY werkt Caps Lock als Shift Lock: ook niet-letttertekens worden in hoofdvorm gezet. Dit kan voor verrassende uitvoer zorgen bij getallen en symbolen.
- Overstap opgeven na een week. De eerste week voelt typen op AZERTY altijd traag aan. Dat is normaal. De meeste mensen die na één week stoppen, hadden bij twee weken volhouden al significant beter getypt.
Veelgestelde vragen
Welke landen gebruiken AZERTY?
AZERTY wordt gebruikt in Frankrijk, België en een aantal Franstalige Afrikaanse landen, waaronder Marokko, Algerije en Tunesië. In België is het de standaard voor zowel het Franstalige als een deel van het Nederlandstalige werkveld.
Is AZERTY moeilijker dan QWERTY voor het Nederlands?
Voor Nederlandstaligen die geen accenten nodig hebben, is QWERTY eigenlijk handiger. AZERTY is geoptimaliseerd voor het Frans, dat veel accenten gebruikt. In België is AZERTY de gevestigde norm, en Belgische Nederlandstaligen zijn er van jongs af aan mee opgegroeid.
Hoe typ ik een @ op een AZERTY-toetsenbord?
Op het Belgische AZERTY-toetsenbord typ je @ met AltGr + 2. Op het Franse AZERTY is dat AltGr + 0. Controleer de exacte combinatie in de toetsenbordinstellingen van je computer als je er niet uitkomt.
Kan ik mijn QWERTY-toetsenbord instellen als AZERTY?
Ja. In Windows ga je naar Instellingen → Tijd en taal → Taal → Toetsenbord. Voeg Frans (België) of Frans (Frankrijk) toe als invoertaal en selecteer de AZERTY-indeling. De letters op het toetsenbord veranderen dan van functie, ook al staan er nog QWERTY-letters op de toetsen. Stickers helpen om de overgang te vergemakkelijken.
Waarom heeft AZERTY de cijfers op Shift?
Dat is een historische keuze. Bij de originele typemachines waren accenten en leestekens die in het Frans vaker voorkomen op de primaire posities geplaatst, en cijfers op de shift-positie. Die traditie is bij de computertastatur bewaard gebleven. De nieuwe Franse AZERTY 2.0-standaard van AFNOR (2019) stelt voor om cijfers direct bereikbaar te maken, maar die standaard is nog niet breed ingevoerd.
Hoe lang duurt het om AZERTY te leren?
Als je al blind kunt typen op QWERTY, duurt het gemiddeld 3-6 weken dagelijks oefenen (10-15 minuten per dag) om op AZERTY een vergelijkbare snelheid te bereiken. Wie van nul leert typen op AZERTY — zonder QWERTY-gewoontes — leert het vaak sneller.
Wat is het verschil tussen AZERTY en QWERTZ?
QWERTZ is de standaardindeling in Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland. Bij QWERTZ zijn Y en Z van positie gewisseld ten opzichte van QWERTY — Z staat links naast A en Y staat rechts van T. AZERTY en QWERTZ zijn beide regionale alternatieven voor het internationale QWERTY, maar ze lijken meer op QWERTY dan op elkaar.