Goede activiteiten in de klas zorgen voor betere concentratie, een fijnere sfeer en meer motivatie bij leerlingen. Of je nu werkt aan groepsvorming aan het begin van het schooljaar, een tussendoortje nodig hebt na een lange rekenles of een creatieve middag wilt invullen — er zijn honderden bewezen activiteiten die direct inzetbaar zijn zonder grote voorbereiding.
In dit artikel vind je meer dan 30 concrete activiteiten, ingedeeld op type en leeftijd. Elke activiteit is voorzien van benodigdheden, een korte uitleg en tips voor de uitvoering. De activiteiten zijn geschikt voor groep 1 tot en met 8 van de basisschool, tenzij anders aangegeven.
Laatst bijgewerkt: april 2026
Waarom activiteiten in de klas belangrijk zijn
Leerlingen kunnen zich gemiddeld 10 tot 20 minuten actief concentreren, afhankelijk van leeftijd en taakmoeilijkheid. Na die tijd neemt de aandacht snel af. Onderzoek van het Mulier Instituut en de Nederlandse Sportraad laat zien dat korte bewegingsbreaks van 5 minuten de concentratie en betrokkenheid van leerlingen merkbaar verbeteren — zeker in de middag.
Activiteiten zijn ook waardevol voor groepsdynamiek. De eerste weken van het schooljaar worden in het onderwijs de gouden weken genoemd: de periode waarin de leerkracht actief werkt aan een positieve sfeer en duidelijke omgangsregels. Groepsvormende activiteiten in die periode leggen de basis voor de rest van het jaar. Een klas die goed samenwerkt, heeft aanzienlijk minder gedragsproblemen, zo blijkt uit de aanbevelingen op Juf Maike.
Activiteiten hoeven niet lang te duren. Zelfs een tussendoortje van 3 tot 5 minuten is voldoende om de klas te resetten en klaar te maken voor een volgende les.
Groepsvormende activiteiten (start schooljaar)
Deze activiteiten zijn bedoeld voor de eerste weken van het schooljaar, maar ook inzetbaar na een vakantie of bij een nieuwe samenstelling van de klas.
1. Raad wie ik ben
Leeftijd: groep 4-8 | Duur: 15-20 minuten | Materialen: Post-its, stiften.
Elk kind schrijft drie dingen over zichzelf op een Post-it (hobby, favoriete eten, een bijzondere eigenschap) zonder zijn naam te zetten. De briefjes worden door de klas geraden. Hierdoor leren leerlingen elkaar kennen zonder dat ze iets voor de hele klas hoeven te zeggen.
2. Eiland ontwerpen
Leeftijd: groep 5-8 | Duur: 30-40 minuten | Materialen: groot vel papier, potloden, stiften.
Groepjes van 3-4 leerlingen ontwerpen samen een eiland met een naam, vlag en legenda. Ze overleggen welke regels er gelden, wat er te doen is en hoe het er uitziet. De samenwerking en onderlinge discussie maken dit een rijke groepsvormende opdracht.
3. Verhalendobbelstenen
Leeftijd: groep 3-7 | Duur: 10-15 minuten | Materialen: dobbelstenen met plaatjes of woorden (te kopen of zelf te maken).
Elk kind rolt en voegt een zin toe aan een gezamenlijk verhaal. Het verhaal neemt onverwachte wendingen en leerlingen lachen samen. Dit oefent tegelijk taalvaardigheid, luisteren en spontaniteit.
4. Hoepel doorgeven
Leeftijd: groep 1-6 | Duur: 10 minuten | Materialen: 1 hoelahoepel.
De klas staat in een kring en houdt elkaars handen vast. Een hoelahoepel hangt om een arm. Doel: de hoepel door de hele kring bewegen zonder handen los te laten. Vereist samenwerking en geeft veel gelach.
Bewegingsactiviteiten en energizers
Een bewegingstussendoortje — ook wel energizer of brain break genoemd — is een korte activiteit van 3 tot 7 minuten die leerlingen uit hun stoel haalt. Volgens Allesoversport.nl verbeteren energizers de bloeddoorstroming naar de hersenen, waardoor leerlingen daarna beter presteren op cognitieve taken.
5. Steen-papier-schaar kampioenschap
Leeftijd: groep 2-8 | Duur: 5 minuten | Materialen: geen.
Alle leerlingen lopen door de klas. Als twee leerlingen elkaar tegenkomen, spelen ze steen-papier-schaar. De verliezer loopt achter de winnaar aan en moedigt hem aan. Uiteindelijk is er een winnaar met een lange rij aanmoedigers. Supersnel op te zetten, werkt altijd.
6. Ballontoren
Leeftijd: groep 4-8 | Duur: 15 minuten | Materialen: ballonnen, rol schilderstape per groep.
Groepjes van 3-4 leerlingen bouwen in 15 minuten een zo hoog mogelijke toren van ballonnen. De toren moet zelfstandig blijven staan. Dit combineert creativiteit, samenwerking en gezonde competitie.
7. Shake it out
Leeftijd: groep 1-6 | Duur: 3 minuten | Materialen: geen.
De leerkracht roept een lichaamsdeel en een getal. Dan links, dan voeten, dan hoofd. Eindig met alle lichaamsdelen tegelijk. Simpel, snel en al jonge kinderen doen spontaan mee.
8. Spaghettitoren
Leeftijd: groep 5-8 | Duur: 20 minuten | Materialen: droge spaghetti, marshmallow, tape, wol.
Groepjes bouwen de hoogste vrijstaande toren met alleen droge spaghetti, tape en een marshmallow bovenop. Een klassieke teambuildingopdracht die technisch inzicht, overleg en doorzettingsvermogen vraagt.
Creatieve activiteiten
Creatieve activiteiten prikkelen de fantasie en geven leerlingen de kans zichzelf te uiten op een andere manier dan via tekst of rekenen. Ze zijn ook geschikt als rustmoment na een intensieve les.
9. Blindtekenen
Leeftijd: groep 3-8 | Duur: 10 minuten | Materialen: papier, potlood.
Leerlingen tekenen een voorwerp (een fiets, een gezicht, een huis) zonder hun potlood van het papier te halen en zonder naar het papier te kijken. De resultaten zijn altijd grappig en geven aanleiding voor gesprek over perspectief en zelfkritiek.
10. Krant-knipsel verhaal
Leeftijd: groep 5-8 | Duur: 20-30 minuten | Materialen: oude kranten, scharen, lijm, papier.
Leerlingen knippen woorden en zinnen uit een krant en maken er een nieuw, verzonnen verhaal van. Dit stimuleert taalvaardigheid en creatief denken op een speelse manier.
11. Muzikale stoelendans met opdrachten
Leeftijd: groep 1-5 | Duur: 10-15 minuten | Materialen: muziek, stoelen.
Klassieke stoelendans, maar wie afvalt krijgt een kleine opdracht (een zin vertellen over zichzelf, een grappig gebaar tonen) in plaats van dat ze eruit zijn. Zo blijven alle leerlingen betrokken.
12. Collage van mijn wereld
Leeftijd: groep 3-8 | Duur: 30-40 minuten | Materialen: tijdschriften, scharen, lijm, A3-papier.
Leerlingen maken een collage met plaatjes die iets vertellen over wie ze zijn: hobby’s, dromen, favoriete plekken. Daarna presenteren ze hem kort aan een klasgenoot. Werkt goed als kennismakings- en reflectie-activiteit.
Samenwerkingsopdrachten
Samenwerkingsopdrachten leren leerlingen luisteren, overleggen en compromissen sluiten. Ze zijn ook geschikt om conflicten in de klas te verminderen, omdat leerlingen die samen iets maken minder snel negatief over elkaar denken.
13. Tekening doorgeven
Leeftijd: groep 3-8 | Duur: 15 minuten | Materialen: papier, potlood of stift.
Elk kind begint een tekening (een dier, een stad, een robot). Na 2 minuten geeft iedereen zijn blad door aan de buur. Die voegt iets toe. Na 5-6 rondes zijn de tekeningen compleet veranderd. Gesprek daarna: wat voelde het om het los te laten?
14. Menselijk knooppunt
Leeftijd: groep 4-8 | Duur: 10-15 minuten | Materialen: geen.
Een groep van 8-12 leerlingen staat in een kring. Iedereen pakt met twee handen de hand van twee verschillende mensen (niet de persoon naast je). De groep moet zichzelf ontknopen zonder handen los te laten. Vraagt geduld, communicatie en probleemoplossend denken.
15. Stille post tekenen
Leeftijd: groep 3-8 | Duur: 15 minuten | Materialen: papier, pennen.
Een leerling fluistert een woord aan de buur. Die tekent het zonder het woord te schrijven en het blad gaat door. De volgende leerling raadt wat er staat en fluistert dat woord aan zijn buur. Na 5-6 stappen vergelijk je het beginwoord met het eindresultaat. Altijd hilarisch.
16. Rug-aan-rug tekenen
Leeftijd: groep 4-8 | Duur: 15 minuten | Materialen: papier, pennen.
Twee leerlingen zitten rug aan rug. Een heeft een eenvoudige tekening, de ander een leeg vel. De eerste omschrijft de tekening in woorden, de tweede tekent op basis van die beschrijving. Vergelijk daarna. Dit oefent communicatie en nauwkeurig luisteren.
Activiteiten voor concentratie en rust
Na een druk moment — een gymles, pauze of harde regendag — kunnen rustgevende activiteiten de klas tot bedaren brengen. Volgens de aanbevelingen van Fluitend Leren helpt een gerichte overgang van drukte naar rust om leerlingen sneller weer leervaardig te maken.
17. Tekenen op muziek
Leeftijd: groep 1-8 | Duur: 10 minuten | Materialen: muziek, papier, potloden.
Zet rustige instrumentale muziek op. Leerlingen tekenen wat ze voelen of zien bij de muziek. Geen beoordeling, geen resultaat — alleen het proces telt. Werkt kalmerend en stimuleert emotionele expressie.
18. Ademhaalspel
Leeftijd: groep 1-8 | Duur: 3-5 minuten | Materialen: geen.
Leerlingen ademen in gedurende 4 tellen, houden 4 tellen vast en ademen uit gedurende 4 tellen. Herhaal 4 tot 6 keer. Dit stelt het zenuwstelsel gerust en is ook effectief bij leerlingen met prikkelverwerking of concentratieproblemen.
19. Klassikale mindmap
Leeftijd: groep 5-8 | Duur: 15-20 minuten | Materialen: whiteboard of groot papier, stiften.
Stel een open vraag over een thema. Leerlingen roepen vrij en de leerkracht noteert op het bord in een mindmap. Activeer voorkennis voor een nieuwe les en maak leerlingen nieuwsgierig.
Activiteiten voor specifieke groepen
Groep 1 en 2 (kleuters)
- Kringgesprek met praatstokje: wie het stokje heeft, mag praten. Leert beurthouden.
- Bewegingslied: koppel woorden of getallen aan bewegingen. Taal en motoriek tegelijk.
- Rollen in de poppenhoek: begeleid rollenspel rondom een thema (ziekenhuis, bakker, thuis).
Groep 3 en 4
- Alfabet-sprint: de klas moet samen zo snel mogelijk alle letters van het alfabet opnoemen, elk een ander kind. Train luisteren en snelheid.
- Boekbespreking in duo’s: kinderen vertellen elkaar over een boek dat ze thuis lezen. Laagdrempeliger dan voor de klas.
Groep 7 en 8 (bovenbouw)
- Debatspel: geef een stelling en laat twee teams een standpunt verdedigen, ook als ze het er niet mee eens zijn. Traint argumenteren en kritisch denken.
- Theatersport: improvisatieopdrachten waarbij leerlingen in 60 seconden een scene spelen op basis van een willekeurig onderwerp. Vraagt spontaniteit, samenwerking en durf.
Veelgemaakte fouten bij activiteiten in de klas
- Activiteiten te lang laten duren — een energizer van 15 minuten werkt averechts. Houd het bij 3-7 minuten, anders verlies je de overgang terug naar de les.
- Geen duidelijke instructie geven — voor groepsactiviteiten geldt: leg de regels in maximaal 3 zinnen uit, doe het voor, start dan. Te veel uitleg maakt leerlingen onrustig.
- Dezelfde activiteit te vaak herhalen — leerlingen raken gewend. Wissel af in type (beweging, creatief, denken) en opzet (individueel, duo, groep).
- Activiteiten inzetten om orde te herstellen — een activiteit werkt het best als de klas al redelijk rustig is. Herstel eerst de orde, gebruik dan de activiteit als overgang.
- Geen ruimte laten voor reflectie — na een samenwerkingsopdracht zijn 2 minuten napraten waardevoller dan de activiteit zelf.
Veelgestelde vragen
Welke activiteiten zijn geschikt voor de eerste schooldag?
Groepsvormende activiteiten waarbij leerlingen elkaar leren kennen werken het best. Denk aan Raad wie ik ben met Post-its, een kringgesprek met een praatstokje of het ontwerpen van een eiland in kleine groepjes. Vermijd competitie op de eerste dag — samenwerking staat centraal.
Hoe lang mag een tussendoortje in de klas duren?
Een bewegingstussendoortje is het meest effectief bij 3 tot 7 minuten. Korter heeft nauwelijks effect op concentratie, langer kost je teveel lestijd en is moeilijk om van terug te schakelen naar werken.
Zijn er activiteiten die zonder materiaal werken?
Ja. De meeste energizers hebben geen materiaal nodig: steen-papier-schaar kampioenschap, het ademhaalspel, menselijk knooppunt, shake it out en theatersport zijn allemaal zonder voorbereiding uitvoerbaar.
Hoe ga ik om met leerlingen die niet mee willen doen?
Maak deelname laagdrempelig: geef een alternatieve rol (tijdwaarnemer, fotograaf, spelleider). Verplicht nooit bij creatieve of bewegingsactiviteiten — dwang werkt averechts. Als een leerling consequent niet meedoet, is dat een signaal voor een gesprek, niet voor een sanctie.
Zijn activiteiten in de klas ook geschikt voor leerlingen met ADHD of autisme?
Ja, maar kies bewust. Leerlingen met ADHD profiteren extra van bewegingstussendoortjes. Leerlingen met autisme hebben soms moeite met ongestructureerde groepsactiviteiten. Geef bij hen vooraf een duidelijke beschrijving van de stappen en een voorspelbaar eindmoment.
Hoe combineer ik een activiteit met lesstof?
Koppel een energizer aan de les: noem bij elke sprong een woord dat begint met een bepaalde letter, of doe een stap vooruit als het antwoord op een rekensom klopt. Zo versterkt de beweging de les. Dit heet bewegend leren.
Hoe vaak per dag kan ik activiteiten inzetten?
Experts raden aan elke 45-60 minuten een korte break in te lassen, zeker in de ochtend. Dat zijn 3 tot 4 momenten op een schooldag. Grotere creatieve of samenwerkingsopdrachten plan je 1 tot 2 keer per week, bij voorkeur na een intensieve les of voor een vakantie.